BTC
ریال۳۹٬۷۱۷
+1.33%
ETH
ریال۲٬۲۸۹
-0.31%
LTC
ریال۱۴۰
+3.79%
DASH
ریال۱۵۱
+3.62%
XMR
ریال۲۳۰
+2.07%
NXT
ریال۰
+1.33%
ETC
ریال۴۹
-0.98%
DOGE
ریال۰
-1.02%
ZEC
ریال۱۰۴
+0.91%
BTS
ریال۰
+0.53%
DGB
ریال۰
-2.3%
XRP
ریال۱
+9.39%
BTCD
ریال۱۰۰
+1.33%
PPC
ریال۱
-2.79%
CRAIG
ریال۰
+1.33%
XBS
ریال۳
-5.8%
XPY
ریال۰
0%
PRC
ریال۰
0%
YBC
ریال۲٬۸۰۱
-0%
DANK
ریال۰
+1.33%

وابستگی صادراتی به چین و عراق

شیوع کرونا تجارت ماه اسفند را 34 درصد کاهش داد

بنادر
0

کاملاً قابل پیش‌بینی بود که وضعیت تجارت در سال 98 بدتر از سال 97 خواهد بود. تحریم‌ها که همچنان خودنمایی می‌کرد و هرچند وقت یک‌بار دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری امریکا با وضع تحریم‌های جدیدتر، جنگ روانی دیگر راه می‌انداخت. نیمه دوم سال هم که اوضاع به‌طور کل به هم‌ریخت. قیمت دلار دوباره بالا رفت و بعد هم سه ماه آخر سال ماجراهای کرونا گریبان‌گیر بخش‌های مختلف اقتصاد شد. بخش‌هایی که تجارت را هم شامل می‌شود.

بر اساس آمارهای گمرک ایران، در سال 1398، تجارت کالایی بدون نفت خام ایران معادل 85.1 میلیارد دلار رقم خورده است. از این میزان، 41.4 میلیارد دلار آن به صادرات کالایی (غیر از نفت خام) و 43.7 میلیارد دلار آن‌هم به واردات اختصاص داشته است. تراز تجاری کشور در این سال با کسری حدود 2.4 میلیارد دلاری همراه بوده است؛ این در حالی است که در سال 1397 تجارت کشور مازاد 1.5 میلیارد دلاری را تجربه کرده بود. تضعیف تراز تجاری کشور را می‌توان ناشی از فشار بیشتر تحریم‌ها، که منجر به افت 7.3 درصدی ارزش صادرات کشور نسبت به سال 1397 شده، دانست. با کاهش صادرات ایران و از دست رفتن برخی از مقاصد صادراتی پیشین آن، وابستگی ایران به کشورهایی مانند چین، عراق و ترکیه بیشتر شده و عمده تمرکز تجاری آن بر این کشورها، منعطف شده است.

آن‌طور که از گزارش‌های گمرک برمی‌آید، میزان صادرات کالایی ایران در سال 98 نسبت به سال 97 افت ارزشی 7.4 درصدی و از طرف دیگر رشد وزنی 13.6 درصدی داشته است. در این مدت واردات با رشد ارزشی 1.3 درصدی و رشد وزنی 9.3 درصدی همراه بوده است. بنابراین تراز تجاری کشور طی سال 1398 با کسری 2.4 میلیارد دلاری همراه شذع است. این در حالی است که در سال 97، تجارت ایران مازاد 1.5 میلیارد دلاری را رقم‌زده بود.

 

*آمار سینوسی تجارت

بر اساس آمارهای منتشرشده از سوی گمرک، بررسی تراز تجاری از سال 90 تا 95 نشان می‌دهد این شاخص آماری سال‌به‌سال با بهبود مواجه شده است.

بر اساس رقم ثبت‌شده تراز تجاری در سال 90، منفی 13 میلیارد و 428 میلیون دلار بوده است. بر اساس اطلاعات و آمار موجود در سامانه گمرکی بررسی تراز تجاری 5 ساله 90 تا 95 نشان می‌دهد در سال 94 ثبت رقم مثبت 924 میلیون دلار در این شاخص اقتصادی، بیشترین رقم ثبت‌شده طی مدت 5 سال اخیر و در طول 37 سال گذشته است که رتبه اول این دوره زمانی را در خصوص تراز تجاری به خود اختصاص داده است.

اما بعد از سال 95 اوضاع تغییر کرد. مجموع صادرات غیرنفتی ایران در 12 ماهه سال 96 به 46 میلیارد و 931 میلیون دلار رسید که در مقایسه با سال 95 به میزان 6.56 درصد افزایش داشته است. اما درعین‌حال گزارش‌ها حاکی از این بود که تراز تجاری سال ۹۶ منفی ۷.۴ میلیارد دلار شده است.

سال 97 هم‌زمان که حجم تجارت کمتر شد، اما تراز تجاری منفی نشد. آمار کلی از تجارت خارجی در ۱۲ ماهه سال ۹۷ حاکی از آن است که مجموع صادرات و واردات کشور در طول این سال ۸۷ میلیارد دلار به ثبت رسیده است. بر این اساس از مجموع این رقم، سهم صادرات ۴۴ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار و سهم واردات ۴۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار بود تا تراز تجاری سال ۹۷، یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار ثبت شود. حالا هم که در سال 98، دوباره تراز تجاری منفی شده است.

 

*بهترین و بدترین ماه سال 98

بر اساس آمارها، بیشترین ارزش صادرات کشور در سال 1398 مربوط به اردیبهشت‌ماه بوده است. در این ماه، ارزش صادرات کشور 5.9 میلیارد دلار رقم خورده که نسبت به ماه مشابه سال 1397 رشد 26 درصدی را تجربه کرده است. کمترین ارزش صادرات هم با رقم 2.5 میلیارد دلار، به فروردین‌ماه این سال، اختصاص داشته است.

همچنین در بین 12 ماه سال 1398، در 9 ماه ارزش صادرات ایران نسبت به ماه مشابه سال گذشته با کاهش همراه بوده و در 3 ماه رشد داشته است. بیشترین درصد کاهش مربوط به ماه اسفند 1398 به دلیل شیوع ویروس کووید-19 و به میزان 34.8 درصد و بیشترین درصد افزایش مربوط به آذرماه سال 1398 و به میزان 44 درصد بوده است.

طی سال 1398، بیشترین ارزش واردات کشور مربوط به اردیبهشت‌ماه و معادل 4.4 میلیارد دلار بوده که نسبت به ماه مشابه سال 1397 با افت 8.5 درصدی همراه بوده است. کمترین ارزش واردات نیز به فروردین‌ماه (2.3 میلیارد دلار) اختصاص داشته است. همچنین طی 12 ماه سال 1398، در 8 ماه واردات کشور نسبت به ماه مشابه سال 1397 با کاهش همراه بوده و در 4 ماه رشد داشته است. بیشترین درصد کاهش مربوط به خردادماه و بیشترین درصد افزایش مربوط به دی‌ماه سال 1398 بوده است.

در خصوص آمار وزنی هم بر اساس آمارها، بیشترین وزن صادرات کشور مربوط به اردیبهشت 1398 و برابر 21.7 میلیون تن بوده و بیشترین وزن واردات کشور نیز با رقم 3.8 میلیون تن به بهمن‌ماه این سال اختصاص داشته است. کمترین وزن صادرات و واردات کشور در سال 1398 هم مربوط به ماه فروردین بوده است.

 

*رفقای قدیمی تجارت

الگوی تجارت تقریباً ثابت است. برای همین هم سال‌هاست چین اولین شریک تجاری ایران است و تغییری در این رابطه دیده نمی‌شود. براساس گزارش‌ها، چین، با اختصاص 9.5 میلیارد دلار از صادرات ایران در سال 1398 (23 درصد)، بزرگ‌ترین مقصد عمده صادراتی به شمار می‌رود. در سال 1397، سهم این کشور از صادرات ایران 20.8 درصد بوده که در سال 1398 با رشد 2.5 درصدی صادرات ایران به این کشور و حذف برخی از مقاصد پیشین صادراتی ایران، این سهم افزایش‌یافته است.

عراق دومین مقصد صادراتی ایران است که با حدود 9 میلیارد دلار صادرات، سهم 21.7 درصدی از ارزش کل صادرات ایران را به خود اختصاص داده است. بااینکه ارزش صادرات ایران به این کشور نسبت به سال گذشته تقریباً تغییری نداشته، اما سهم آن از 20 درصد در سال 1397 به حدود 22 درصد در سال 1398 افزایش‌یافته است. این امر به دلیل تشدید تحریم‌های ایران، از دست دادن بسیاری از مقاصد صادراتی گذشته ایران و درنتیجه افزایش وابستگی ایران به کشورهایی مانند چین و عراق بوده است.

ترکیه هم در سال 1398 بیش از 5 میلیارد دلار صادرات بدون نفت خام ایران (12.2 درصد) را به خود اختصاص داده است. این در حالی است که ارزش صادرات ایران به این کشور در سال 1397 حدود 2.4 میلیارد دلار (با سهم 5.3 درصدی از کل صادرات کالایی) رقم خورده بود.

امارات متحده عربی و افغانستان به‌عنوان چهارمین و پنجمین مقصد صادراتی ایران در سال 1398 به شمار می‌روند؛ بااین‌حال ارزش صادرات ایران به این دو کشور نسبت به سال 1397 با کاهش همراه بوده و سهم آنها از صادرات ایران کوچک‌تر شده است. ارزش صادرات ایران به امارات متحده عربی با کاهش 25 درصدی به 5.4 میلیارد دلار و صادرات ایران به افغانستان با کاهش 20 درصدی به 2.4 میلیارد دلار رسیده است.

مبادی عمده واردات کالایی ایران در سال 1398 هم نشان می‌دهد چین به‌عنوان بزرگ‌ترین مبدأ وارداتی ایران با سهم 26 درصدی از واردات در سال 1398، حدود 11.2 میلیارد دلار از واردات ایران را به خود اختصاص داده است. ارزش واردات ایران از چین در سال 1398 نسبت به سال 1397 حدود 8 درصد رشد داشته و سهم این کشور از واردات ایران طی این مدت 1.5 واحد درصد افزایش‌یافته است.

از طرفی بااینکه صادرات ایران به امارات متحده عربی در سال 1398 نسبت به سال 1397 با کاهش همراه بوده، اما آمارها نشان می‌دهد طی این مدت واردات ایران از این کشور با رشد 35 درصدی همراه بوده است. در سال 1397 کل واردات کالایی ایران از امارات متحده عربی 6.6 میلیارد دلار بوده که در سال 1398 به بیش از 8.9 میلیارد دلار رسیده است.

ترکیه سومین مبدأ عمده وارداتی ایران در سال 1398 بوده که حدود 5 میلیارد دلار (11.4 درصد) از واردات ایران در این سال را تشکیل می‌دهد. ارزش واردات ترکیه در سال 1398 نسبت به سال 1397 با رشد حدود 90 درصدی همراه بوده است.

واردات ایران از هند هم در سال 1398 رشد 33.2 درصدی را نسبت به سال 1397 تجربه کرده و به حدود 3.7 میلیارد دلار رسیده است. سهم این کشور از واردات ایران از 6.4 درصد در سال 1397 به 8.4 درصد در سال 98 رسیده است.

آلمان پنجمین مبدأ عمده وارداتی ایران است که 2.1 میلیارد دلار (4.8 درصد) از واردات ایران را در برداشته است. ارزش واردات ایران از این کشور در سال 1398 نسبت به سال 1397 با افت 15.5 درصدی همراه بوده است.

 

*جزییات آماری گمرک همچنان منتشر نمی‌شود
زمانی نه‌چندان دور عملکرد گمرک این‌گونه بود که هرماه، گزارش جز به‌جز تمام واردات و صادرات به‌صورت عمومی منتشر می‌شد و همه می‌توانستند از آن استفاده کنند. معاونت بررسی‌های اقتصادی اتاق تهران دراین‌باره نوشت: با توجه به اینکه گمرک ایران از فروردین‌ماه سال 1398 به بعد، جزئیات آمارهای تجارت کشور را منتشر نکرده، بررسی تراز تجاری ایران با کلیه کشورها ممکن نیست. بر این اساس، تنها با توجه به آمارهای موجود، تراز تجاری ایران با 3 کشور چین، ترکیه و امارات متحده عربی موردبررسی قرارگرفته است.

در سال 1398 تراز تجاری ایران با چین با کسری 1.7 میلیارد دلاری همراه بوده که نسبت به سال 1397 هم 565 میلیون دلار تضعیف‌شده است. تراز تجاری ایران با ترکیه، مازاد 50 میلیون دلاری را تجربه کرده است. این در حالی است که در سال 1397، تراز تجاری ایران با ترکیه با کسری 255 میلیون دلاری همراه بود. تجارت ایران با امارات متحده عربی هم در سال 1398، 4.4 میلیارد دلار کسری داشته که نسبت به سال 1397، 3.8 میلیارد دلار تضعیف‌شده است.

 

 

 

 

 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.