BTC
ریال۶۳٬۳۵۶
+2.61%
ETH
ریال۳٬۸۲۰
+2.43%
LTC
ریال۱۸۷
+1.82%
DASH
ریال۱۹۲
+5.48%
XMR
ریال۲۵۵
+0.13%
NXT
ریال۰
-0.7%
ETC
ریال۵۳
+1.1%
DOGE
ریال۰
-3.32%
ZEC
ریال۱۴۲
+3.99%
BTS
ریال۰
+4.98%
DGB
ریال۰
+0.26%
XRP
ریال۱
+0.56%
BTCD
ریال۱۵۹
+2.61%
PPC
ریال۱
+2.11%
CRAIG
ریال۰
+2.61%
XBS
ریال۲
0%
XPY
ریال۰
0%
PRC
ریال۰
0%
YBC
ریال۲٬۳۰۰
0%
DANK
ریال۰
+2.61%

در بازار سکه و دلار چه خبر است؟

چرا بازار ارز و سکه دچار نوسان شده است؟ بهار 99 از تابستان 97 سخت تر است؟

0

سکه بهار آزادی به حدود قیمت 7 میلیون و 500 تومان معامله شد

زینب کوهیار –سال 99، سالی همراه با کرونا، رکوردهای تازه ای در اقتصاد ایران  ثبت شده است. پیش از آغاز هفته سوم اردی بهشت ماه سکه امامی کانال هفت میلیون تومان را فتح کرد که رکوردی بی سابقه در تاریخ خرید و فروش این قطعه سکه در بازار داخل بود. هم چنین نرخ دلار در آخرین هفته اردی بهشت در صرافی بانک ها وارد کانال 17 هزار تومان شد و با یک درصد اختلاف قیمت در بازار آزاد به فروش می رسد. صعود قیمت سکه و ارز یادآور روزهای دشوار تابستان سال 97 است که با خروج ایالات متحده آمریکا از برجام امیدها برای اقتصاد ایران به سراب تبدیل شد و با وجود اصرار دولت بر نرخ 4200 تومانی دلار، اسکناس آمریکایی می رفت تا سقف 19 هزار تومان را لمس کند.

 عبدالناصر همتی هم، نوسان این روزهای بازارها را بی شباهت به وضعیت سال 97 ندانسته است. رییس کل بانک مرکزی، سیاستگذار بازارهای ارز و سکه در پستی در فضای مجازی وضعیت امروز بازار را با تابستان سال 97 مقایسه کرده و نوشت  «وضعیت امروز بازارها در اقتصاد کشورمان حتماً سخت‌تر از مرداد و شهریور ۱۳۹۷ نیست. در آن روزها با شروع و تشدید تحریم‌های آمریکا، بازارهای ارز، سکه و سایر دارایی‌ها به شدت به هم ریخت و نرخ دلار در بازار به رقم‌های بسیار بالا رسید. ولی با مدیریت بازارها و تدابیری که به کارگرفته شد، علیرغم تمامی مشکلات در مدت دو سال گذشته، ثبات نسبی بازارها در نرخ‌های بسیار پایین‌تر ارز، برقرار و رشد اقتصاد غیر نفتی در اواخر سال ۱۳۹۸ مثبت شد». اما آیا این روزها از تابستان 97، دوره آسان تری  برای اقتصاد ایران است؟ دلار چرا در تابستان 97 گران شد و چرا در بهار 99 به صعود خود ادامه می دهد؟ آیا این بار این نوسان قیمت ناشی از کروناست؟ 

*تابستان 97 چه گذشت؟

اولین مهره در دومینوی رشد نرخ ارز در تابستان سال 97 خروج ایالات متحده آمریکا از برجام بود. مجموعه ای از تصمیم های دولت پس از خروج ترامپ از برجام و تعیین بازده زمانی برای افزایش فشار تحریم بر فروش نفت ایران به صعود نرخ ارز دامن زد.

 حداکثر نرخ ارز در فروردین ماه سال 97، بیش از 5 هزار و 800 تومان بود که در شهریور ماه به بیش از 9 هزار و 300، در مردادماه به بیش از 11 هزار و 600 و در مهرماه به 18 هزار و 500 تومان رسید. در فروردین ماه همان سال دولت با اعلام نرخ 4200 تومان برای دلار به چالش های بازار ارز دامن زد. تعطیلی صرافی ها، اعلام ممنوعیت مبادله ارز در بهار سال 97،  واداشتن صادرکنندگان به فروش ارز با نرخ 4200 تومان، ورود تقاضای کاذب به بازار به دلیل اعلام یک نرخ ثابت از عمده تحولات اثرگذار بر بازار در تابستان سال 97 بود. در سال 97، هر روز درباره ارز خبری بود و تا شفاف شدن ماجرا درباره کلید واژه های دولتمردان و مسئولان، بازار دچار نوسان می شد. متوسط قیمت ارز در 11 ماه از سال  97 به  10 هزارو ۵۴۴ تومان رسید و مجموع بی تدبیری های ناشی از دست پاچگی اقدام غیرمنتظره ترامپ، به پرواز دلار کمک کرد.

ارز در سال 97 دست سکه را هم گرفت و آن را بالا برد. در آغاز مهرماه سال 97، قیمت هر قطعه سکه امامی طرح جدید در بازار به بیش از 5 میلیون تومان رسید. سکه سال 97 را با نرخ یک میلیون و 620 هزار تومان آغاز کرده بود که با خروج آمریکا از برجام روند صعود را در پیش گرفت. سکه در مهرماه 97 به رکورد تاریخی 5 میلیون و 540 هزار تومان رسید و به دلیل رشد تقاضا حباب سکه هم بزرگتر شد. در نیمه دوم سال  97 هرچند از التهاب بازار ارز کاسته شد اما با اوج گیری قیمت هر اونس طلا در بازارهای جهانی، سکه در کانال 4 میلیون و 900 هزار تومان دوام آورد و در اسفندماه به 4 میلیون و 500 هزار تومان رسید. سکه امامی و سکه بهار آزادی در سال 97 به ترتیب بیش از  180 و 170 درصد رشد قیمت را تجربه کردند. نوسان 350 درصدی طلا در بازار ایران با وجود افت 2 درصدی قیمت طلای جهانی رخ داده بود.

نوسان قیمت در سال 97 درحالی رخ می داد که درهای بازار نفت هنوز به روی ایران بسته نشده بود و مشتریان سنتی نفت ایران از جمله چین، هند، کره جنوبی و ژاپن با حربه تحریم ها از فهرست خریداران خارج نشده بودند. تشدید تحریم های آمریکا با هدف صفر شدن صادرات نفت ایران از آبان ماه سال 97 کلید خورد که همین زمینه رشد قیمت طلای سیاه در بازارها را فراهم کرد.

قیمت نفت برنت در سال 97 به 86 دلار در هر بشکه هم رسید و پس از کمتر از سه ماه در دی ماه، کف 50 دلار را لمس کرد. کشورهای عضو اوپک برای تعادل بازار طرح فریز نفتی را کلید زده و ادامه  دادند که البته ایران پیشتر به دلیل تحریم های گذشته از آن مستثنی بود. سال 97 درحالی برای اقتصاد ایران آغاز شده بود که  دولت در سال پیش از آن از محل مالیات حقوق گمرکی و سایر درآمدها 167.5 هزار میلیارد تومان درآمد کسب کرده بود. هم چنین دولت در سال 97 توانست 31 میلیارد و 416 میلیون دلار ارز با نرخ دولتی به واردات کالا اختصاص دهد این درحالی است که بعضی گزارش ها از کاهش توان دولت برای اختصاص ارز یارانه ای به واردات خبر می دهد. 

*دوسال بعد از تابستان سال 97

در 29 اردی بهشت ماه قیمت ارز در صرافی ملی به 17 هزار و 200 تومان و نرخ یورو به 18 هزار و 600 تومان است. با افزایش نرخ ارز، قیمت سکه تا هفت میلیون و 500 تومان بالا کشید. اما دلایل رشد نرخ ارز در بهار سال 99 چیست؟ آیا عوامل خارجی بر بازار ارز ایران اثرگذاشته است؟ جو روانی مردم را به بازار کشانده و تقاضای سوداگرانه است که بازار را برهم ریخته است؟

اثرگذاری درهم، پول کشور همسایه ایران یعنی امارات متحده عربی بر بازار ارز ایران، منوط به سیاست های دولت این کشور است. به طور معمول نرخ دلار در ایران 3.67 برابر نرخ درهم است و زمانی که دولت امارات برای عرضه درهم به صرافی های بانک مرکزی سخت گیری کند، نرخ درهم افزایش یافته و به تناسب آن علامت افزایش قیمت به بازار دلار هم مخابره می شود اما در روزهای اخیر  محدودیتی در زمینه مبادلات مالی درهم گزارش نشده است هرچند در بعضی روزهای اردی بهشت ماه نوسان اندک نرخ حواله درهم به عنوان عامل اثرگذار بر رشد نرخ ارز شناخته شده است.

مجموعه ای از کالاهای گروه 22 که برای واردات از ارز نیمایی استفاده می کردند، از این گروه کنار گذاشته اند و این یعنی ورود تقاضای تازه ای به بازار آزاد. برای مثال خودروسازان از بازار آزاد ارز خود را تامین می کنند که همین به رشد تقاضا در بازار و افزایش قیمت دامن زده است. پیشتر هم بعضی فعالان اقتصادی فرایند طولانی تامین ارز از محل  سامانه نیما را به عنوان بهانه ای برای تامین ارز از بازار آزاد اعلام کرده بودند.

بانک مرکزی به تازگی رویه واردات بدون انتقال ارز را پیش کشیده  تا به صادرکنندگان برای تقویت سمت عرضه بازار ارز انگیزه بدهد. در این طرح صادرکنندگان می توانند ارز حاصل از صادرات را علاوه بر فروش در سامانه نیما به واسطه بانک ها و صرافی های مجاز، برای واردات خود مصرف کرده یا به دیگر واردکنندگان عرضه کنند. در این شرایط نرخ ارز براساس توافق خریدار و فروشنده و مکانیزم عرضه و تقاضاست که تعیین می شود.

در این میان از نقش بازارساز هم نباید گذشت که تلاش می کند با افزایش قیمت جلوی ورود تقاضای کاذب به بازار ارز را بگیرد به ویژه که در بین سران قوا هم اجماع نظری در این باره وجود دارد. برای مثال سیدابراهیم رییسی، رییس قوه قضاییه در اردی بهشت ماه همین سال در دیدار با عبدالناصر همتی با اشاره به  پیچیدگی و دشواری فرآیند تامین ارز مورد نیاز کشور در دوران تحریم گفت: «ارز را نباید دست دلال داد و نباید اجازه داد ارزی که با تلاش‎های بانک مرکزی به دست می‌‎آید حیف و میل شود». با توجه به چراغ سبز مسئولان، بانک مرکزی قیمت ارز در سامانه سنا را با فاصله یک تا 2 درصدی زیر بازار آزاد نگه داشته است تا صف های خرید در صرافی بانک ها بار سوداگری بیشتری را به بازار تحمیل نکند.

این روزها بازارها درحالی به التهاب افتاده که درآمدهای نفتی دولت در انقباضی ترین حالت ممکن است. رویترز ادعا کرده فروش نفت ایران به دلیل تحریم های آمریکا به کمتر از 500 هزار بشکه در روز رسیده است. این در حالی است که در قانون بودجه 99، دولت باید روزانه یک میلیون بشکه با قیمت 50 دلار نفت بفروشد که حتی اگر امکان فروش یک میلیون بشکه ای نفت هم فراهم بود، وضعیت امروز بازار طلای سیاه اجازه تحقق چنین درآمدی را به دولت ایران نمی داد. قیمت نفت اوپک اکنون به کمتر از 20 دلار رسیده و به گفته تحلیل گران بازار نفت به روزهای پیش از کرونا باز نمی گردد. در این شرایط تحقق درآمدهای ارزی دولت ممکن نیست و به گفته نمایندگان مجلس کسری بودجه ای بیش از 180 هزار میلیارد تومان در سال 99 محتمل است.

عدم حصول درآمدهای نفتی تردیدها نسبت به این جمله رییس کل بانک مرکزی را بیشتر می کند؛ «وضعیت امروز بازارها در اقتصاد کشورمان حتماً سخت‌تر از مرداد و شهریور ۱۳۹۷ نیست». در مرداد و شهریور سال 97 چنین انقباضی در درآمدهای نفتی دولت پیش بینی نمی شد. فشار تحریم در سال 97 به بیشترین  میزان ممکن نرسیده بود و اقتصاد ایران در آن سال، قرار نبود با چالشی به نام کرونا هم دست و پنجه نرم کند. چالشی که علاوه بر افزایش هزینه های دولت در بخش سلامت و درمان، فرصت اخذ مالیات از کسب وکارها برای جبران درآمدهای از دست رفته را هم از دولت سلب کرده است. با توجه به این شرایط می توان گفت وضعیت امروز بازارها در اقتصاد سخت تر از تابستان 97 نیست؟ شاید با تمرکز بر بازارسازی های بانک مرکزی بتوان از دشواری های کمتر سال 99 نسبت به سال 97 گفت اما در غیر اینصورت،  اگر دولت در تابستان سال 97، بازار ارز را به جنگ روانی،  جو زدگی و دست پاچگی  باخت، در سال 99 این واقعیت هاست که برای مغلوب کردن آن به زمین بازی آمده است.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.